
Robot hücresinde ışık perdesi ve alan tarayıcı nasıl seçilir?
20 Ekim 2026
OEE hesaplama nasıl yapılır?
24 Ekim 2026Poka yoke hata önleme anlamına gelen Japonca bir terimdir ve bir süreçte hatanın yapılmasını ya da hatalı parçanın bir sonraki adıma geçmesini engelleyen düzenekleri anlatır. Robotik hücrelerde en sık fikstürde uygulanır, çünkü parçanın yanlış yönde ya da eksik yerleştirilmesi robotun bütün çevrimini boşa çıkarır.
Poka yoke nedir?
Poka yoke, bir süreçte operatörün hata ve kusurdan kaçınmasına yardım eden her türlü düzenektir (Wikipedia). Shigeo Shingo terimi 1960’larda Toyota Üretim Sistemi içinde uyguladı. Kavramın ilk adı “budala önleme” anlamına gelen baka yoke idi ve bu ad sonradan yumuşatıldı.
Bu düzenekler hatayı oluşmadan önlemeye ya da hatalı parçayı bir sonraki adıma geçmeden yakalamaya çalışır. Düzenek ne kadar basitse ve operatörün dikkatine ne kadar az bağlıysa o kadar güvenilir çalışır.
Hata önleme düzenekleri kaç çeşittir?
Poka yoke çeşitleri hatayı nasıl yakaladıklarına göre temas, sabit değer ve hareket adımı yöntemi olmak üzere üçe ayrılır.

| Yöntem | Neyi kontrol eder? | Örnek |
|---|---|---|
| Temas yöntemi | Parçanın şeklini, boyutunu ya da rengini | Parça yalnız doğru yönde fikstüre oturur |
| Sabit değer yöntemi | Belirli sayıda hareketin yapılıp yapılmadığını | Dört cıvatanın hepsi sıkılmadan çevrim başlamaz |
| Hareket adımı yöntemi | Adımların doğru sırayla yapılıp yapılmadığını | Sıkma yapılmadan kaynak başlamaz |
Uyarı ile kontrol arasındaki fark nedir?
Hata önleyici düzenekler ya uyarır ya da durdurur. Uyarı tipi düzenek hata oluşmak üzereyken operatörü ışık ya da sesle uyarır. Kontrol tipi düzenek ise hatanın yapılmasını fiziksel olarak engeller, örneğin kapağı açıkken çalışmayan mikrodalga fırın gibi. Robotik hücrelerde kontrol tipi düzenek tercih edilir, çünkü robot hatalı bir parçada da programını sürdürür.
Poka yoke fikstürde nasıl uygulanır?
Fikstürde hata önleme, parçanın yalnız doğru yönde ve doğru konumda yerleşebileceği bir referans düzeniyle ve parçanın varlığını kontrol eden sensörlerle uygulanır. Fikstür parçayı yalnız doğru yönde tutabiliyorsa yanlış yerleştirme zaten mümkün olmaz.

Fikstürde hangi hata önleme düzenekleri kullanılır?
Robotik kaynak ve kesim fikstürlerinde kullanılan poka yoke örnekleri şunlardır.
- Asimetrik pim ve referans. Parçanın deliklerine uyan pimler simetrik olmayan biçimde yerleştirilir, böylece parça ters takılamaz.
- Parça varlık sensörü. Endüktif ya da optik sensörler parçanın ve gerekirse alt parçaların fikstürde olup olmadığını kontrol eder.
- Sıkma kontrolü. Sıkma silindirlerinin konum sensörleri bütün sıkıcılar kapanmadan robotun başlamasına izin vermez.
- Model tanıma. Benzer görünen iki parça varsa fikstür ya da sensör hangi modelin yerleştirildiğini ayırt eder ve robot doğru programı seçer.
Fikstürlerimizde sensör entegrasyonuyla hatalı yerleşmeyi tespit ediyoruz ve sistem hatalı pozisyonda çalışmaya başlamıyor. Fikstürün kaynak, kesim ve montajda hangi türlerde tasarlandığını robotik fikstür sistemleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Hata önleme yatırıma ne kazandırır?
Hata önleyici düzenekler yeniden işleme ve hurda kaybını azaltır, robotun hatalı parça üzerinde boşa çalıştığı çevrimleri önler. Hata oranını ve fireyi düşürdükleri için bu düzenekler fikstür yatırımının geri dönüşünü hızlandırır.
Parçanızın fikstüründe hangi hataların önlenmesi gerektiğini birlikte belirlemek için parça çizimlerini ve sahada yaşanan hata örneklerini iletişim sayfamızdaki e-posta adresine gönderebilirsiniz.
Poka yoke ile ilgili sıkça sorulan sorular
1. Uyarı tipi düzenek robotlu hücrede yeterli mi?
Çoğu robotlu hücrede yeterli değildir, çünkü robot uyarıyı fark etmez ve hatalı parçada da programını sürdürür. Bu yüzden robotik hücrelerde hatanın yapılmasını fiziksel olarak engelleyen kontrol tipi düzenekler tercih edilir.
2. Robot hatalı yerleştirilmiş parçayı fark edebilir mi?
Fikstüre sensör eklendiğinde evet, robot hatalı yerleşimi fark edebilir. Parça varlık ve konum sensörleri parçanın doğru yerleşmediğini algıladığında robot çevrime başlamaz ve operatör uyarılır.
3. Hata önleme yalnız seri üretimde mi gerekir?
Hayır, hata önleyici düzenekler tekrarlı her süreçte kullanılabilir. Ancak hata maliyeti adetle birlikte büyüdüğü için seri üretim yapan ve robotlu hücre kullanan hatlarda kazancı daha belirgindir.




